EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?

Emeklilik, çalışma hayatını tamamlayan kişilerin belirli şartları sağlamaları hâlinde düzenli gelir elde etmelerini sağlayan bir sosyal güvenlik hakkıdır. Türkiye’de emeklilik şartları, kişinin sigortalılık türüne, işe giriş tarihine ve prim ödeme durumuna göre değişiklik göstermektedir. Bunun yanında kadın ve erkekler için de farklı emeklilik koşulları yer almaktadır.

Emeklilik şartları kişinin durumuna göre değişmektedir. Örneğin 1999 yılı öncesinde sigortasını başlatan bir çalışan ile 2008 yılı sonrasında sigorta girişi yapan çalışanın emeklilik için tamamlanması gereken prim sayısı aynı olmayacaktır. Emeklilik şartları, kadın ve erkeklerde ayrı olarak aşağıda sınıflandırılmıştır.

Kadınlarda Emeklilik Şartları

Kadınlarda emeklilik şartlarında sigorta giriş tarihi, prim sayısı gibi etkenler rol almaktadır. Ancak erkeklerden farklı olarak kadınlarda emeklilik için doğum borçlanması ve daha az prim sayısı gibi hususlar öngörülmektedir. Bu değişikliğin nedeni, sosyal politikalar ve toplumsal koşullardan kaynaklanabilmektedir.

Kadınların emeklilik şartları sigorta giriş tarihine göre farklılık gösterir:

• 1999 öncesi: Daha düşük yaş (40–58) ve yaklaşık 5000 gün prim

• 1999–2008 arası: 58 yaş ve yaklaşık 7000 gün prim

• 2008 sonrası: 65 yaş (kademeli) ve 7200 gün prim

  
  

Kadınlar ayrıca doğum borçlanması ile en fazla 2160 gün kazanabilir ve eksik primlerini tamamlayabilir. Ek olarak Türkiye’de ev hanımlarına da emeklilik hakkı tanınmıştır. Ev hanımlarının emekli olma şartlarına dair yazımıza aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:

 https://www.elementhukuk.com/post/ev-hanimlarina-emekli̇li̇k-şartlari-nelerdi̇r

Erkeklerde Emeklilik Şartları

Erkeklerde de şartlar sigorta giriş tarihine göre değişmektedir. Kadınlardan farklı olarak erkeklerde askerlik borçlanması gibi ek haklar bulunmaktadır.

Erkeklerde emekli olma şartları şu şekilde sayılmıştır:

• 1999 öncesi: 44–60 yaş ve yaklaşık 5000 gün prim

• 1999–2008 arası: 60 yaş ve 7000 gün prim

• 2008 sonrası: 65 yaş ve 7200 gün prim

  
  

Erkekler için askerlik borçlanması, hem prim gününü artırmak hem de sigorta başlangıcını geri çekmek açısından önemli bir avantajdır.

Ortak Düzenlemeler

Kadın ve erkekler için saymış olduğumuz emeklilik şartlarının yanında her iki tarafa da eşit haklar sağlayan hükümlerden de bahsetmek gerekmektedir. Bunlardan ilki kısmi emekliliktir. Kısmi emeklilik, prim gün sayısı şartlarını tamamlayamayan çalışanların, emekli olmasını sağlayan bir emeklilik türüdür. Bu sayede prim gün sayısını tamamlayamayan bir çalışan, daha ileri bir yaşta emekli olma imkanına sahip olur. Kısacası tamamlayamadığı prim gün sayısı yerine emeklilik yaşını ileri tarihe ertelemiş olmaktadır. Ancak buradaki prim gün sayısı daha düşük olması sebebiyle emekli maaşı daha düşük miktarda olacaktır.

Kısmi emeklilikle prim sayıları, sigorta giriş tarihlerine göre şu şekilde sayılmıştır:

• 1999 öncesi: 3600 gün + 15 yıl sigortalılık süresi

• 1999–2008 arası: 4500 gün + 25 yıl sigortalılık süresi,

• 2008 sonrası: 5400 gün + yaş şartı

Bu şekilde prim gün sayısı daha düşük olan çalışanlar, daha geç bir yaşta ve daha az maaş ile emekli olma hakkına sahip olacaklardır.

Kısmi emeklilik dışında ortak bir düzenleme olarak Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi mevcuttur. Bu düzenlemeye göre, 08.09.1999 öncesi sigorta girişi olan kadın ve erkek çalışanlar, prim gününü doldurduktan sonra emekli olma hakkına sahip olacaklardır. 08.09.1999 tarihi öncesinde emeklilik için yaş şartı aranmadığından, bu tarihten önce sigorta girişi yapan kadınlar 5000–7200, erkekler 5000–9000 gün arası prim sayısını tamamlayarak erken yaşta da emekli olabilmektedir.

Bir diğer ortak düzenleme de Malulen Emeklilik düzenlemesidir. Bu emeklilik türüne göre çalışma hayatı boyunca sağlık sorunu yaşayan ve diğer emeklilik düzenlemelerine göre daha az prim prim süresini tamamlayan çalışanlar, daha erken bir yaşta emekli olabilmektedir. Fakat bu emeklilik kapsamında verilen emeklilik maaşı, diğer emeklilik türlerine göre daha düşük olabilmektedir. Kadın erkek fark etmeksizin aşağıda sayılan şartların varlığı halinde çalışan kişi, malulen emekli olabilmektedir:

• Sağlık kurumlarından alınan en az %60 iş gücü kaybı raporunun bulunması

• En az 1800 gün prim şartı ve en az 10 yıl sigortalılık süresinin olması gerekir. Başkasının sürekli bakımına muhtaç olan ağır engelli kişiler için 10 yıl sigortalılık aranmaz.

  
  

Yukarıda sayılan her bir emeklilik başvurusu için e-devlet sistemi kullanılabilir ya da gerekli belgelerle birlikte SGK’ya başvurularak işlem yapılabilmektedir.

Sonuç

Emeklilik şartları; sigortalılık süresi, prim gün sayısı ve yaş kriterlerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenmektedir. Bu şartlar, kişinin sigorta başlangıç tarihi ve sigortalılık türüne göre değişiklik göstermektedir. Bu nedenle emeklilik planlaması yaparken kişiye özel şartların dikkate alınması ve sürecin dikkatle takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.