EV HANIMLARINA EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?

Ülkemizde ev hanımlığı oldukça yaygın bir çalışma türüdür. Aktif bir iş hayatına sahip olmayan ev hanımlarının ekonomik özgürlük ve sosyal güvence bakımından zor koşullarda yaşadığı herkesçe bilinmektedir. Bu nedenle ev hanımlarının da sosyal güvencesinin sağlanması amacıyla SGK tarafından ev hanımları için isteğe bağlı emeklilik sistemleri oluşturulmuştur.

Bu programlar bir işverene bağlı çalışanların sigorta programından daha farklı bir şekilde yürütülmektedir. Ev hanımları, Bağ-Kur (4B) kapsamında isteğe bağlı sigortalı olarak kendi adlarına prim ödemektedir. Prim tutarı, belirlenen alt ve üst sınırlar arasında sigortalı tarafından belirlenmekte olup, ödenen prim miktarına göre emeklilik maaşı hesaplanmaktadır. Bu sayede ev hanımlarının da emekli olması mümkün hale gelmektedir.

İsteğe Bağlı Sigorta Nedir?

İsteğe bağlı sigorta, çalışmayan veya sigortalı bir işte çalışmayan kişilerin kendi primlerini ödeyerek sosyal güvenlik sistemine dahil olmalarını sağlayan bir sigorta türüdür. Bu nedenle ev hanımlarının tercih ettiği bir sigorta türüdür. Ev hanımları bizzat SGK’ya başvurarak bütçesine göre bir emeklilik planı oluşturabilirler.

Bu sistemin ev hanımlarının durumunu kolaylaştıran tarafı, ödenecek prim ücreti konusunda esneklik sağlanmasıdır. Buna göre sigortalı ev hanımı, diğer SGK veya Bağ-Kur kapsamındaki sigortalılar gibi kurumun belirlediği primi ödemek yerine, kendi bütçesine uygun olan miktarda prim ödemekle yükümlüdür. Burada prim ücreti, kurumun belirlediği tavan ve taban prim miktarları arasında seçilir. SGK’nın prim konusunda yayınladığı açıklamaya göre:

İsteğe bağlı sigorta prim oranı, prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık kazancın % 33'üdür. Bunun % 21'i malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, % 12'si genel sağlık sigortası primidir. Buna göre 2026 yılı için; prime esas günlük kazanç alt sınırından kazanç beyanında bulunan bir isteğe bağlı sigortalının ödemesi gereken aylık asgari prim tutarı 10.899,90 TL’dir.

Görüldüğü üzere ev hanımları da aylık gelirlerine göre sigorta primleri ödeyebilmektedir. Ödenen prim miktarına göre emeklilik maaşı belirlenecektir. Yani düşük miktarda prim ödeyen kişiler düşük miktarda emeklilik maaşı alırken, daha yüksek miktarda prim ödeyen vatandaşlar daha yüksek emeklilik maaşına sahip olacaklardır.

İsteğe Bağlı Sigorta Başvuru Şartları Nelerdir?

Bu sigorta türüne başvurabilmek için aşağıdaki şartların varlığı aranmaktadır:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

• 18 yaşını doldurmak,

• Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak,

• Sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmamak,

• Kendi sigortalılıkları nedeniyle Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük veya yaşlılık aylığı almamak.

Bu şartların tamamının varlığı halinde kişi isteğe bağlı sigortaya başvurabilecektir. Başvurular, e-devlet sistemi üzerinden yapılabilmektedir.

Emeklilik İçin Gerekli Prim Gün Sayısı Nedir?

Ev hanımlarının emekli olabilmesi için; prim gün sayısının tamamlanması, sigortalılık süresinin dolması, emeklilik yaşının gelmesi gerekmektedir. İsteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen primler Bağ-Kur (4B) kapsamında değerlendirilmektedir. Burada emeklilik için tamamlanması gereken prim sayısı sigortalılık başlangıç tarihine ve hedeflenen prim gününe göre değişmektedir. Şöyle ki:

·  Kısmi emeklilik (yaş şartı ile):

Ev hanımları, 15 yıl sigortalılık süresi ve en az 3600 gün prim ödeyerek belirli yaş şartını sağlamaları hâlinde emekli olabilirler.

·  İsteğe bağlı sigorta ile emeklilik (iki seçenek):

9000 gün (25 yıl) prim + 58 yaş şartı ile emeklilik,

5400 gün (15 yıl) prim + 61 yaş şartı ile daha geç yaşta emeklilik mümkündür.

·  SGK (4A) avantajından yararlanma imkânı:

Emeklilikten önceki son 1260 gün (3,5 yıl) bir işyerinde sigortalı (4A) olarak çalışan ev hanımları, bazı durumlarda 9000 gün yerine 7200 gün üzerinden emekli olabilme avantajından yararlanabilir.

Doğum Borçlanması ile Emeklilik

Ev hanımları açısından avantaj sağlayan bir diğer konu ise doğum borçlanmasıdır. Sigortalı olarak çalıştıktan sonra doğum yapan kadınlar, belirli şartlar altında doğum borçlanması yaparak prim gün sayılarını artırabilirler. Ancak hiç sigortalı çalışması bulunmayan kişiler doğum borçlanmasından yararlanamaz. Bu nedenle doğum borçlanması, yalnızca daha önce sigortalı çalışması olan kadınlar için geçerlidir.

Sonuç

Ev hanımları, herhangi bir işte çalışmasalar dahi isteğe bağlı sigorta yoluyla emeklilik hakkı elde edebilmektedir. Ancak bu süreç, düzenli prim ödemeyi ve uzun vadeli bir planlamayı gerektirmektedir. Bu nedenle ev hanımlarının emeklilik sürecine erken dönemde başlamaları ve mevcut haklarını doğru şekilde değerlendirmeleri büyük önem taşımaktadır.